شَيْئاً وَلكِنَّ النَّاسَ أَنْفُسَهُمْ يَظْلِمُونَ يعنى بدرستى كه خداى تعالى ستم نميكند بر بندگان بچيزى وليكن بندگان بنفسهاى خود ستم ميكنند وفرمودند در سوره آل عمران وَمَا اللَّهُ يُرِيدُ ظُلْماً لِلْعِبادِ يعنى خداوند اراده ظلم نميكند بر بندگان خود ودر سوره زمر فرمود وَلا يَرْضى لِعِبادِهِ الْكُفْرَ يعنى نمىپسندد خدا از براي بندگان خود كفر را ودر سوره بقره فرمود يُرِيدُ اللَّهُ بِكُمُ الْيُسْرَ وَلا يُرِيدُ بِكُمُ الْعُسْرَ ميخواهد خدا بشما آسانى ونميخواهد بشما دشوارى وفرموده است در سوره نحل إِنَّ اللَّهَ يَأْمُرُ بِالْعَدْلِ وَالْإِحْسانِ وَإِيتاءِ ذِي الْقُرْبى وَيَنْهى عَنِ الْفَحْشاءِ وَالْمُنْكَرِ وَالْبَغْيِ يعنى بدرستى كه خدا امر ميكند وميفرمايد بانصاف ونيكوئى كردن وبخشش كردن بخويشان ومنع ميكند از فحش وقبح وبدى وستم ( 1 ) وروايت كرد حريز بن عبد اللَّه از امام جعفر صادق عليه السلام كه آن حضرت فرمود مردمان در قدر بر سه نوعند مردى كه اعتقاد ميكند كه خدا جبر ميكند بزور بنده خود را بر گناهان پس اين مرد نسبت ظلم ميدهد بخدا در حكم أو پس أو كافر است ومرديكه اعتقاد ميكند كه خدا امر وكار باز ميگذارد بر بندگان خود پس أو ضعيف ميداند قدرت خدا را پس أو كافر است ومرديكه اعتقاد ميكند كه خداى تعالى تكليف ميكند بندگان را بآنچه قدرت دارند بآن وتكليف نميكند بايشان بآنچه قدرت ندارند بآن پس چون فعل نيكو كند الحمد للَّه گويد وچون كار بدى كند استغفر اللَّه بگويد پس اوست مسلمان در بلندترين مرتبه مسلمانى ( 2 ) وروايت كرد عباد بن صهيب كه أبو حنيفة سؤال كرد از امام موسى عليه السّلام در وقتي كه آن حضرت جوان نو رسيده بود وگفت از جانب كيست گناهان اى جوان گفت اى مرد هر امرى خالى نيست از يكى از سه حال